	روشـــــــــنایـــــــی Roshnaye
	محلی برای اندیشیدن و روشنگری

Earth زمین

نوشته مجدالدين ” نزهت یفتلی“

نقشه کره زمین سياره ای که در آن زيست داريم زمين بوده از لحاظ بُعد مسافه با آفتاب در رديف سوم و از نظر جسامت در رديف پنجم قرار دارد . اين يگانه سيارهء است که از موجوديت اجسام حيهء آن واقف هستيم . زمين طی مليونها سال تشکل نموده درين مدت دوره های مختلفی را پشت سر گذاشته است . دورهء پره کامبرين که اکثر آتشفشان ها و انفجارات در همين زمان بوقوع پيوسته شايد در حدود ۴۵۰۰ مليون تا ۶۰۰ مليون سال قيل را در بر داشته باشد . دورهء پاله زوءيک ( کهن زيست ) يا دورهء اول از ۶۰۰ مليون تا ۲۳۰ مليون سال پيش که درين دوره حيات در زمين آغاز يافته . دورهء ميرو زوءيک ( ميان زيست ) يا دورهء دوم از ۲۳۰ مليون تا ۷۰ مليون سال قبل . دورهء سنوزوءيک يا دورهء سوم از ۷۰ مليون تا يک مليون سال قبل . و دورهءچهارم از يک مليون سال تا امروز ادامه دارد ، قرار نظريهء دانشمندان انسان در همين دوره بوجود آمده است .
زمين که يکی از جملهء سيارات نظام خورشيدی است محل مناسبی برای حيات ميباشد . فشار لازم ، حرارت و رطوبت مساعد ؛ گاز اوکسيجن و جاذبهء متناسب موجب رشد اجسام حيه ميگردد . زمين متشکل از دو طبقهء داخلی و خارجی بوده که طبقات خارجی آن عبارت از اتموسفير ، هايدروسفير و سطح زمين يا بيوسفير ميباشد . طبقات داخلی آنرا قشر ، پوش هسته و هسته تشکيل نموده است . طبقات خازجی زمين :

اتموسفير
اتموسفير زمين از تعدادی گازات تشکيل شده که فضا را تا ارتفاع ۲۰۰۰ کيلومتری آن در بر دارد . با ازدياد ارتفاع از کثافت آن کاسته ميشود و بيشترين تجمع گازات تا ارتفاع ۵ کيلومتری زمين را احاطه نموده است . گازات متشکلهء زمين عبارت از نايتروژن ، اوکسيژن ، گازات کاربونيک ، هيدروژن ، هيليوم ، نيون ، ارگون ، و يکعدهء ديگر بوده که گازات سنگين هم سطح و نزديک زمين ميباشد ، گازات سبک بتدريج در ارتفاعات بلند قرار دارد . تا ارتفاع ۸۰ کيلو متری زمين ۷۸٪ نيتروژن ، ۲۱٪ اوکسيژن ، بمقدار کمتر از ۱٪ ارگون و مقدار بسيار کم گازات کاربونيک ، هيليوم ، متان ، نيون و کريپتون وجود دارد . با ازدياد ارتفاع درجهء حرارت نيز در تغير ميباشد . ازينرو اتموسفير زمين به لايه های تروپوسفير ، ستراتوسفير ، مزوسفبر ، آيونسفير و آکسوسفير تقسيم گرديده است .
اتمسفر زمین ۱ - تروپوسفير زمين لايه ای است که از اهميت بيشتری برخوردار ميباشد . تمام تحولات جوی درين لايه بوجود ميآيد . هوايی که اشتنشاق مينماييم درين منطقه وجود دارد . با ازدياد ارتفاع به ازای هر کيلو متر ، در حرارت ۶ درجهء سانتی گريد تقليل بعمل ميآيد . نظر به موقعيت های زمين ارتفاع تروپوسفير در تفاوت است ، در مناطق حاره ای از ۱۶ تا ۱۸ کيلومتر و در مناطق قطبی از ۹ تا ۱۰ کيلومتر ارتفاع دارد .
۲ - ستراتوسفير دومين لايهء اتموسفير بوده تا حدود ۶۰ کيلومتری ارتفاع دارد . بنا به قلت بخارات آبی درين لايه تشکل ابر و بارندگی صورت نميگيرد . تغيرات حرارت برعکس لايهء تروپوسفير بوده با ازدياد ارتفاع درجهء حرارت افزايش مييابد که در ارتفاع ۶۰ کيلومتری به ۱۰ تا ۲۰ درجهء سانتی گريد ميرسد .
۳ - مزوسفير سومين لايهء اتموسفير است که تا ارتفاع ۸۰ کيلومتری زمين موقعيت دارد .
۴ - آيونسفير چهارمين لايه بوده که ارتفاع آن از ۱۰۰ الی ۳۰۰ کيلومتر امتداد دارد . با ازدياد ارتفاع درجهء حرارت تقليل مييابد که در ۹۰ کيلومتری تا حدود منفی ۷۰ درجهء سانتی گريد سرد ميگردد . هوای اين ناحيه متشکل از ۷۰ ٪ هيدروژن ، ۱۵ ٪ اوکسيژن و ۱۵٪ هيليوم ميباشد . وجه تسميهء اين لايه به آيونسفير ازين جهت است که گازات آن توسط اشعهء ماوراء بنفش که از آفتاب ميرسد ، آيونايز شده بشکل پلازما در آمده است .
۵ - اکسوسفير پنجمين لايه است . از ارتفاع ۶۴۰ کيلومتری زمين شروع شده انتهای آن معلوم نيست . در ين لايه ۷۵٪ هيدروژن و ۲۵٪ هيليوم موجود ميباشد .

هيدروسفير
هيدروسفير عبارت از قسمت های آبی زمين ميباشد که در حدود ۵/۳ حصهء زمين را احتوا نموده است . موجوديت ابحار سبب توليد باد وباران شده در تغير اقليم رول اساسی دارد . عمليهء نقل و انتقال از طريق دريا ها وابحار بواسطهء کشتی ها صورت ميگيرد . در اکثر درياها و ابحار حيوانات زير آبی زيست مينمايد .
بيوسفير
بيوسفير تمام خشکه ها و بستر ابحار را در بر ميگيرد که ۵/۲ حصهء کرهء ارض از خشکه متشکل ميباشد . اين قسمت که از دشت ها ، دره ها ، تپه ها و کوه ها ميباشد زمين را ناهموار ساخته بلند ترين نقطه قلهء ايوريس است که در کو های هماليا واقع کشور هند ميباشد . عميق ترين قسمت زمين در بحرالکاهل قرار دارد .

طبقات داخلی زمين :
اين طبقات در طی گذشت مليونها سال تشکل نموده ، ميتوانيم آنرا مانند لايه های پياز تصور نماييم که هريک آن در بُعد زمانی متفاوت در اثر سرد شدن تدريجی ايجاد شده است . در زير به توضيح هريک آنها ميپردازيم :
۱ - قشر يا پوستهء زمين که در حدود ۵ تا ۵۰ کيلومتری را در بر داشته از خاک ، سنگ و فلزات متشکل است . بصورت عموم شامل اجسام عضوی و غير عضوی ميباشد .
۲ - پوش هسته يا منتل (Mantle ) تا حدود ۲۹۰۰ کيلومتری امتداد دارد . از سليکات ، آهن و منگنيز تشکيل گرديده است . درجهء حرارت در حدود ۱۶۰۰ درجهء سانتی گريد ميباشد . نظر به عمق حرارت افزايش يافته که نزديک به هسته تا حدود ۲۳۰۰ درجهء سانتی گريد ميشود .
۳ - هسته که دو بخش دارد : هستهء خارجی و هستهء داخلی . هستهء خارجی در حدود ۲۱۰۰ کيلومتر ضخامت دارد . درجهء حرارت آن بين ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ بوده از جنس آهن و نکل مذاب تشکل يافته است . قسمت آخری را هستهء داخلی مينامند که دارای ۱۳۷۶ کيلومتر ضخامت بوده ، از نکل و آهن ساخته شده و تحت فشار فوق العاده قرار دارد که ازين سبب به حالت جامد ميباشد .
قابل تذکر است که ارقام عددی در مورد درجهء حرارت و ضخامت ثابت نبوده در نقاط مختلف ممکن قمت های مختلفی را داشته باشد . از همين جهت است که بعضاً تفاوت بمشاهده ميرسد . علما دريافته اند هرقدر به عمق زمين پيش برويم در درجهء حرارت افزايش به عمل ميآيد .

نوشته مجدالدين ” نزهت یفتلی“

منبع : greengold ( نباتات طبی افغانستان )

نکته های جالب

نقشه کره زمین زمین بیشترین کثافت را در بین سیارات منظومه شمسی دارد.
کثافت زمین نسبت به آب ۵،۵ میباشد (پنج و نیم برابر از آب سنگین تر است)
کتله زمین نزدیک ۶،۶ به توان ۲۱ تن است

مساحت زمین ۵۱۵ میلیون کیلومتر است .

درجه حرارت مرکز زمین به ۵۵۳۰ درجه میرسد

پلاسما حالتي از ماده است كه ماده در درجه حرارت ۲۰۰۰۰ سانتی گریت قرار دارد

سیاه چاله براي اين كه راکت ها و سفینه ها بتوانند از جاذبه زمین دور شوند بايد بيش از ۱۱ كيلومتر در ثانيه سرعت داشته باشند. برای فرار از نیروی جاذبه زمین به سرعت ۴۰ هزار کیلومتر در ساعت نیاز است.
برای فرار از جاذبه سیاه چاله ها به سرعت یک میلیارد و ۸۰ میلیون کیلومتر در ساعت نیاز است
سرعت گریز سیاه چاله ها بیشتر از سرعت نور است

قلب

اندازه قلب هر کس به اندازه مشت اوست
در هر شبانه روز از قلب انسان تقريباً ۸۰۰۰ ليتر خون جريان میکند
در هر شبانه روز از قلب انسان تقريباً ۱۰۰ هزار بار طپش میکند

یخ های قطبی

اگر ۳۰ ملیون متر مکعب یخی که در انترکتیکا موجود است ذوب شود، سطح آب اوقیانوس ها ۶۰ متر بالا میرود.

نور آفتاب فقط تا عمق ۴۰۰ متري آب بحر نفوذ مي كند.آفتاب از فاصله صد هزار سال نوری هم ديده ميشود.درجه حرارت مركز آفتاب تقريبا ۱۵ ميليون درجه سانتي گراد است و درجه حرارت سطح خورشيد ۶۰۰۰ درجه سانتي گراد است. بيشتر ستارگان گرمتر از آفتاب بوده بين ده تا صد برابر خورشيد کتله دارند

هنگام رعد و برق اختلاف پتانسيل بين ابر و زمين به ۱۰ تا ۱۰۰ ميليون ولت ميرسد در عرض يك ده هزارم ثانيه جريانی در حدود ۳۰ هزار امپر از هواي يونيزه ميگذرد هنگام رعد و برق توان حرارتی تا حدود ۱۰۰ ميليارد وات میرسد

در جهان بيش از ۳۰ هزار نوع جولا وجود دارد.جثه جولا هاي ماده از نرها بزرگتر است.تار عنكبوت از قويترين بافته هاست و دوامش از آهن بيشتر است و به ان آهن حيواني میگویند.

در نیمه چپ مغز یک انسان ۱۸۶ ملیون نورون اضافه تر از نیمه راست مغز وی وجود دارد. مغز انسان در وقت خواب فعاليت بيشتر دارد نسبت به موقع تماشاي تلويزيون.

از بین ۲۸۰۰ نوع مارهای امروزی، تنها ۳۰۰ نوع آنها سمی یا خطرناک اند

شتر مرغ ازسریعترین حیوانات است طول هر قدم این حیوان به ۵ متر و سرعتش به ۷۰ کیلومتر نیز میرسد

اگر انرژی یک کيلو اورانيوم را کامل آزاد سازند یک گرم ماده ناپديد و بقيه به بیست و پنج ميليون کیلووات ساعت KWh انرژی تبديل که اگر اين انرژی را از سوزاندان زغال سنگ به دست بياورند بايد دو هزار و پنج صد تن زغال سنگ را کامل بسوزانند